Bij onderstaande foto´s volgt hier alsnog een verslag over mijn werkwijze tijdens periode 2

Het soma-project

"En mocht er door een ongelukkig toeval
toch eens iets onplezierigs gebeuren
dan is er altijd nog soma,
dat je een vakantie van de feiten kan bezorgen"

Aldous Huxley, Brave New World 1932


Onderwerpskeuze
Na het krijgen van onze opdracht ben ik in eerste instantie gaan kijken welke ideeen overgebleven uit de vorige periode en uit mijn ideeenboekje zouden passen in deze opdracht. Ook moest het onderwerp praktisch haalbaar zijn, vooral binnen het tijdsbestek want het ontbreken van tijd is een valkuil dat had ik in de vorige periode wel geleerd. Terugkijkend naar mijn eerste ideeen: zwerfkinderen (?) in Utrecht, Moskeeen in Nederland, consumentisme rond en naar de kerst toe en ook het fenomeen ´second life´, spreekt er wel een maatschappelijk engagement wat voor mij belangrijk is. Ook wilde ik bij al deze onderwerpen een beeld creeeren van wat nu nog geen realiteit is maar wat dat met de huidige maatschappelijke tendensen een mogelijkheid wel kan worden. Net zoals in de beroemde anti utopia romans: 1984, brave new world. Bv Armoede in Nederland -> voedselbanken ->zwerfkinderen in Hoog Catherijne etc
Ik heb uiteindelijk voor het onderwerp depressiviteit gekozen omdat het maatschappelijke probleem: namelijk depressiviteit als volksziekte no 2, in combinatie met de emotionele beladenheid van het onderwerp mij een uitdaging leek om te verbeelden. Buiten dat om heeft het hedendaags gebruik van anti depressiva ook raakvlakken met het medicijn Soma in het boek Brave New World en vandaar ook de titel.

Aanpak
Toen eenmaal de keuze gemaakt was had ik al snel een soort storyboard voor ogen. Ik had het zo uitgedacht dat ik eerst zou beginnen met ´persoonlijke´ gevoelsfoto´s, waar iedereen zich in kan vinden, om vervolgens wat meer ´algemeen´ beeld te maken van een maatschappij waar het klaarblijkelijk geestelijk, depressiviteit als volksziekte no 2, niet zo goed mee gaat.
A, Eerst wilde ik een aantal portretten van mensen, niet specifiek één iemand in het bijzonder maar meer een doorsnee steekproef van de mensen waar het over gaat, gewoon mensen in hun dagelijkse doen, niet verschillend van jou of mij.
B, Vervolgens een aantal foto´s die het gevoel of het ´ziektebeeld´ duidelijk maken, de kijkers moesten bij deze het gevoel en de kennis krijgen dat het om depressiviteit gaat.
C, In het derde deel wou ik dat gevoel betrekken op de bevolking: de mensen in de straat wat meer in het algemeen. Bv mensen in het openbaar vervoer die weemoedig naar buiten kijken, een druk kruispunt op een druillerige middag etc.
D, Als laatste wilde ik de tendens, het gebruik van anti depressiva, ietswat overdrijven: foto´s van billboards en reclameborden in de straten waarop geadverteerd wordt voor anti depressiva alsof het een wasmiddel betaamd, dit zou mijn anti utopia zijn en dat zou mogelijk worden dankzij Photoshop.

Het fotograferen, selecteren en de presentatie
Omdat ik vrij duidelijk voor ogen had wat ik wilde bereiken ben ik gelijk begonnen om te fotograferen, de foto´s die vereist zijn voor C en D maak je, dacht ik, het best als je gewoon door de stad loopt of in de trein zit, die doe ik wel tussendoor.
De foto´s voor A en B echter vroegen om een meer gerichtere aanpak: hoeveel portretten wil ik, van wie en hoe wil ik ze portretteren. Het zou eigenlijk niet uitmaken als ik gewoon twintig mensen om me heen zou fotograferen, ´t moest immers gewoon een afspiegeling zijn van de hedendaagse bevolking of niet? Buiten dit om: hoe verbeeld je, het liefst niet clichematig, depressiviteit? Daar had ik wel moeite mee, ik heb foto´s gemaakt van boomtoppen, kraaien, regenachtige middagen bekeken vanuit een beslagen raam etc.
Ik heb ook overwogen om voor dit gedeelte eigenlijk alleen een glazend zwart oppervlak te gebruiken, de dagen even zwart als de nachten. Ook moest hiernaast dan geheel wit, alsof het een hemelse oplossing is, op een produktenfotografietafel een pakje Prozac gefotografeerd worden.
Maar goed: ik wou te veel. Die portretten heb ik als eerste laten schieten: buiten dat het lastig was om over dit onderwerp in zo´n korte tijd zoveel mensen bij elkaar te zoeken, wist ik ook niet hoe dat precies vorm te geven. Het gevaar was namelijk dat het hierdoor te persoonlijk werd terwijl het mij ging om een algemene maatschappelijke tendens. Eigenlijk ben ik hier vastgelopen in al mijn ideeen.

Tijdens dit gekloot heb ik gelukkig wel meerdere malen gefotografeert in Hoog Catherijne, deze locatie bleek vooral in de dagen voor de kerst voor mij een inspirerende omgeving. Massa´s mensen die als in een mierenhoop door elkaar rennen, consumeren, zich haasten voor de trein of bus en dit alles is ook nog doorspekt met schreeuwerige reclames letterlijk met toeters, bellen en de meest stompzinnige slogans. Ideaal voor het maken van de foto´s die ik bij C en D wou gebruiken.

Bij de voorbeoordeling had ik niet veel foto´s waar ik tevreden over was, mijn gevoelsfoto´s waren te clichematig, behalve dan een foto die mooi de spiraal weergaf die je hebt als je depressief bent.

Wel had ik alvast een foto bewerkt voor onderdeel D en ondanks dat het niet eenvoudig is om dat echt realistisch te doen, bracht die wel de ´boodschap´ over. Eigenlijk bracht deze foto de boodschap te goed over, het maakte de aanloop daar naar toe overbodig en het werd ook duidelijk tijdens de voorbeoordelingen dat hij opzichzelf al het hele verhaal vertelde. De keuze is toen gemaakt om een serie te maken met verschillende billboards/reclames.
In de laatste week heb ik hiervoor de hulp van een grafisch vormgever gekregen, dit om de reclames zo professioneel als mogelijk te krijgen. Vervolgens heb ik mijn best gedaan om deze in de foto´s te shoppen en heb ik een serie van drie foto´s uitgekozen. Ik heb ze hierna omgezet naar zwart/wit omdat dat meer de juiste ´journalistieke´ sfeer overbracht, vandaar ook de grove korrel, en kleuren teveel afleiden. Het voordeel hiervan was ook dat ik de mensenmassa een donkere onheilspellende look mee kon geven.
Voor de presentatie wilde ik eigenlijk minimaal op A2 printen maar dit bleek zowel in Den Bosch als bij de hku niet meer mogelijk. Om de A3 prints toch een beetje gewicht mee te geven heb ik ze voor de presentatie op dik zwart gespoten mdf (hout) geplakt, dat paste ook goed bij het onderwerp.

Evaluatie
Over de serie ben ik best tevreden, vooral de ingeslagen weg om anti utopia en fotografie te combineren geeft mij veel inspiratie. Toch had het resultaat veel beter geweest als ik eerder had ingezien dat mijn oorspronkelijke aanpak niet haalbaar was. Hierdoor heb ik teveel tijd verknoeit die ik veel beter had kunnen inzetten om de uiteindelijke serie te verbeteren. Ik denk hierbij aan foto´s van billboards op andere locaties, of van die grote steigerreclames etc. Het idee had veel beter onderzocht kunnen worden om de uiteindelijke zeggingskracht van de foto´s te vergroten en dit geld ook zeker voor de presentatie. Dit komt vooral door miin gekloot tijdens de aanloop van mijn serie, ik had toen daadkrachtiger moeten fotograferen in plaats van te mijmeren over zus of moet het zo. Ik moet leren om eerder keuzes te maken en meer de feedback op te zoeken.